Türkiye'nin önemli tarım ve gastronomi kentlerinden Aydın, sahip olduğu yöresel ürünlerle dikkat çekiyor. Verimli ovaları, köklü mutfak kültürü ve geçmişten günümüze ulaşan üretim gelenekleriyle öne çıkan kentte, coğrafi işaret tescili alan ürünlerin sayısı 35'e ulaştı.

Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün Mart 2026 tarihli verilerine göre kent genelinde 8 ürün menşe adı, 27 ürün ise mahreç işaretiyle tescilli bulunuyor. Ayrıca 6 ürün Avrupa Birliği nezdinde de coğrafi işaret korumasına sahip.

Aydın İnciri, Aydın Kestanesi ve Memecik Zeytinyağı gibi tarımsal değerlerin yanı sıra Çine Köftesi, Nazilli Pidesi, Ortaklar Çöp Şiş ve Söke Peksimeti gibi geleneksel lezzetler de tescilli ürünler arasında yer alıyor.

Kentteki coğrafi işaretli ürünler yalnızca gıda ürünleriyle sınırlı kalmıyor. Karacasu Çömleği, Söke Körüklü Çizmesi ve Güllübahçe Bez Bebekleri gibi el sanatları da Aydın'ın kültürel mirasını temsil ediyor.

AYDIN'IN MENŞE ADIYLA TESCİLLİ 8 ÜRÜNÜ

Coğrafi işaret sisteminde menşe adı, ürünün özelliklerinin belirli bir coğrafi bölgeyle doğrudan bağlantılı olduğunu ifade ediyor. Bu kapsamda üretim, işleme ve diğer işlemlerin belirlenen coğrafi alan içerisinde gerçekleştirilmesi gerekiyor.

Aydın'da menşe adıyla koruma altında bulunan 8 ürün şöyle:

  1. Aydın İnciri

  2. Aydın Kestanesi

  3. Aydın Memecik Zeytinyağı

  4. Aydın Memecik Zeytini

  5. Dikmen Çiçek Balı / Dikmen Kekik Balı

  6. Aydın Yamalak Sarısı Zeytini

  7. Aydın Çam Fıstığı

  8. Kuyucak Portakalı

Aydın'ın en bilinen tarım ürünlerinden biri olan incir, 2007 yılında coğrafi işaret tescili aldı. Kentin kestanesi, zeytini ve zeytinyağı da kendilerine özgü üretim özellikleriyle koruma altında bulunuyor.

Özellikle Kuyucak Portakalı ve Yamalak Sarısı Zeytini gibi ürünlerin tescillenmesi, ilçelerin tarımsal kimliğinin korunması açısından önem taşıyor.

Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin ulaşım yatırımları sürüyor
Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin ulaşım yatırımları sürüyor
İçeriği Görüntüle

AYDIN'IN MAHREÇ İŞARETLİ 27 ÜRÜNÜ

Aydın'ın coğrafi işaret envanterinde en geniş grubu mahreç işareti taşıyan ürünler oluşturuyor.

Mahreç işareti, bir ürünün ününün veya belirgin özelliklerinin belirli bir yöreyle özdeşleştiğini gösteriyor. Üretim, işleme ya da diğer işlemlerden en az birinin tescilde belirtilen coğrafi alanda gerçekleştirilmesi gerekiyor.

Kent genelinde mahreç işaretiyle tescillenen 27 ürün şöyle sıralanıyor:

  1. Söke Pamuğu

  2. Nazilli Kar Helvası

  3. Ortaklar Çöp Şiş

  4. Nazilli Pidesi

  5. Çine Köftesi

  6. Germencik Ekşili Tavuk

  7. Söke Körüklü Çizmesi

  8. Sultanhisar Çileği

  9. Dedebağ Keşkeği / Karacasu Keşkeği

  10. Olukbaşı Oğlak Çevirme

  11. Karacasu Pidesi

  12. İncirliova Deve Sucuğu

  13. Aydın Kabak Tatlısı

  14. Aydın Yuvarlaması

  15. Söke Pidesi

  16. Söke Tahinli Pidesi

  17. Söke Tatlı Maya Ekmeği

  18. Söke Peksimeti

  19. Dalama Tandırı

  20. Yenipazar Pidesi

  21. Karacasu Çömleği

  22. Bozdoğan Cevizli Sucuğu

  23. Bozdoğan Pidesi

  24. Aydın Enginarı

  25. Söke Kulak Tatlısı

  26. Söke Kulak Çorbası

  27. Güllübahçe Bez Bebekleri

Listede özellikle Söke'ye özgü ürünlerin çeşitliliği dikkat çekiyor. Söke Pamuğu, peksimet, pide çeşitleri ve kulak çorbasının yanı sıra geleneksel el sanatlarından körüklü çizme ile bez bebekler de coğrafi işaret korumasında bulunuyor.

Karacasu, çömlekçilik geleneği ve yöresel yemekleriyle öne çıkarken, Nazilli ise pidesi ve kar helvasıyla listenin önemli gastronomi merkezlerinden birini oluşturuyor.

Çine Köftesi, Ortaklar Çöp Şiş ve İncirliova Deve Sucuğu gibi lezzetler de Aydın'ın farklı ilçelerine ait mutfak geleneklerinin korunmasına katkı sağlıyor.

AYDIN'IN 6 ÜRÜNÜ AVRUPA BİRLİĞİ'NDE DE TESCİLLİ

Aydın'ın yöresel değerleri yalnızca Türkiye sınırları içerisinde korunmuyor. İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün verilerine göre 6 ürün, Avrupa Birliği coğrafi işaret sistemi kapsamında da tescile sahip.

Aydın İnciri ve Aydın Kestanesi, Avrupa Birliği tarafından koruma altına alınan ürünler arasında bulunuyor. Aydın Memecik Zeytinyağı, Aydın Memecik Zeytini ve Söke Pamuğu da uluslararası tescil elde eden değerler arasında yer alıyor.

Avrupa Birliği tescili, ürünlerin uluslararası pazarlarda coğrafi kimliklerinin korunması ve taklit ürünlerle mücadele edilmesi açısından önem taşıyor.

Öte yandan Aydın'ın tescilli değerleri arasında Söke Şevketi Bostan Yemeği de ayrı bir yere sahip. Söz konusu yemek, menşe adı veya mahreç işareti kategorisinde değil, geleneksel ürün adı kapsamında tescilli bulunuyor.

Coğrafi işaret tescilleri, ürünlerin belirli özelliklerinin korunmasına katkıda bulunurken üreticiler açısından da önemli fırsatlar sunuyor.

Tarım, gastronomi ve el sanatları bakımından geniş bir çeşitliliğe sahip olan Aydın, coğrafi işaretli ürünleriyle hem yerel ekonomisini hem de kültürel mirasını güçlendirmeyi hedefliyor.

İncirinden kestanesine, zeytinyağından geleneksel yemeklerine kadar 35 coğrafi işaretli ürüne sahip Aydın, sahip olduğu bu değerlerle tarım ve gastronomi alanındaki güçlü kimliğini korumayı sürdürüyor.

Kaynak: HABER MERKEZİ