2026 yılında artan yaşam maliyetleri, emeklilerin bütçesini doğrudan etkilerken Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında sağlanan bazı haklar da merak konusu oldu.
Mevzuatta belirlenen koşulları sağlayan emekliler ve bazı durumlarda hak sahipleri farklı ödeme ve desteklerden yararlanabiliyor. Bu hakların bir bölümü için ayrıca başvuru yapılması veya SGK kayıtlarının kontrol edilmesi gerekebiliyor.
1- CENAZE ÖDENEĞİ
SGK tarafından belirli koşulları sağlayan sigortalı veya gelir/aylık alan kişinin vefatı halinde hak sahiplerine cenaze ödeneği verilebiliyor.
Ödeme öncelikle eşe, eş yoksa çocuklara, ardından anne-babaya ve kardeşlere yapılabiliyor. Cenazenin bu kişiler dışında gerçek veya tüzel kişiler tarafından kaldırıldığının belgelenmesi halinde ödeme, masrafı karşılayan kişiye yapılabiliyor.
Cenaze ödeneğinde başvuru ve zamanaşımı şartlarının ayrıca kontrol edilmesi gerekiyor.
2- EMEKLİLİKTE YOL TAZMİNATI
Kamu görevlilerinin emekliliğe ayrılması halinde mevzuatta öngörülen koşullarla yol tazminatı ödemesi gündeme gelebiliyor.
Ancak bu ödeme, her emeklinin başka bir şehre taşındığında SGK’dan alabileceği genel bir “taşınma parası” olarak değerlendirilmemeli. Hak sahipliği, kişinin kamu görevlisi statüsü ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirleniyor.
3- GÖZLÜK VE TIBBİ MALZEME DESTEĞİ
SGK, Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kapsamında belirlenen koşullar ve tutarlar doğrultusunda bazı tıbbi malzemelerin bedellerini karşılıyor.
Doktor tarafından gerekli görülmesi halinde gözlük camı ve çerçevesi başta olmak üzere çeşitli tıbbi malzemeler için SGK desteğinden yararlanılabiliyor.
Karşılanan tutar ve yenileme süreleri ürüne ve sağlık durumuna göre değişebildiğinden güncel SUT hükümlerinin dikkate alınması gerekiyor.
4- BAZI DURUMLARDA BİRDEN FAZLA AYLIK ALINABİLİYOR
Sosyal güvenlik mevzuatında belirli koşullar altında bir kişinin birden fazla aylığa hak kazanması mümkün olabiliyor.
Kendi emekli aylığını alan kişinin vefat eden eşinden ölüm aylığı alması veya anne-baba üzerinden aylığa hak kazanması gibi durumlarda; sigorta statüsü, ölüm tarihi ve kişinin diğer gelir ve aylıkları belirleyici olabiliyor.
Bu nedenle kamuoyunda “çifte maaş” olarak bilinen uygulama bütün emekliler için otomatik bir hak anlamına gelmiyor. Her başvurunun SGK tarafından kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi gerekiyor.
5- EKSİK AYLIK İÇİN İNCELEME İSTENEBİLİYOR
Emekli aylığının veya aylığa bağlı diğer ödemelerin hatalı ya da eksik hesaplandığını düşünen kişiler SGK’ya başvurarak kayıtlarının incelenmesini talep edebiliyor.
İnceleme sonucunda kişinin gerçekten eksik ödeme aldığı tespit edilirse mevzuattaki zamanaşımı ve ödeme hükümleri doğrultusunda geçmiş dönemlere ilişkin fark ödemesi gündeme gelebiliyor.
Ancak her emeklinin otomatik olarak geriye dönük toplu para alabileceği yönündeki ifadeler gerçeği yansıtmıyor. Bunun için öncelikle hesaplama veya ödeme hatasının tespit edilmesi gerekiyor.
E-DEVLET'TEN KONTROL EDİLEBİLİYOR
Emekliler, SGK ile ilgili birçok işlemini e-Devlet üzerinden takip edebiliyor. “SGK Şahıs Ödemeleri Sorgulama” hizmeti üzerinden kişinin adına tanımlanmış bazı ödemeler kontrol edilebiliyor.
Bunun yanı sıra aylık ve hak sahipliğiyle ilgili konularda SGK müdürlüklerine başvurularak ayrıntılı bilgi alınabiliyor.
Hakların tamamında aynı başvuru süresi veya aynı “5 yıllık zamanaşımı” kuralının geçerli olduğu varsayılmamalı. Başvuru süresi, ödeme türü ve hak sahipliği koşulları ilgili mevzuata göre farklılık gösterebildiğinden işlem öncesinde güncel SGK şartlarının kontrol edilmesi önem taşıyor.
