Avrupa'da göç ve sığınma politikalarına ilişkin tartışmalar sürerken, Danimarka'nın ülkelerine kalıcı olarak dönmek isteyen yabancılara yönelik mali destek programı dikkat çekiyor. Kopenhag yönetimi, belirli şartları karşılayan kişilerin gönüllü geri dönüşlerini kolaylaştırmak amacıyla ulaşım, yeniden yerleşim ve çeşitli ihtiyaçlar için maddi yardım sağlıyor.
Uzun süredir yürürlükte olan Geri Dönüş Kanunu kapsamında uygulanan programda, 2026 yılında da değişiklikler yapıldı. Özellikle bazı ülkelerden gelen kişilere yönelik ek ödeme düzenlemesi, Danimarka'nın göç politikalarını yeniden gündeme taşıdı.
Bu gelişmelerin ardından Türkiye'de yaşayan ve ülkelerine gönüllü olarak dönmek isteyen mülteci ve geçici koruma kapsamındaki kişilere hangi imkânların sağlandığı merak konusu oldu.
Danimarka'da geri dönenlere ne kadar para veriliyor?
Danimarka'da gönüllü geri dönüş desteği, ülkede yasal olarak yaşayan ve ilgili mevzuattaki şartları karşılayan belirli yabancı gruplarına uygulanıyor.
Danimarka Mülteci Konseyi'nin yayımladığı 2026 yılı destek tutarlarına göre, ülkelerine kalıcı olarak dönmek isteyen uygun durumdaki yetişkinlere yeniden yerleşim amacıyla toplam 168 bin 258 Danimarka kronuna kadar yardım sağlanabiliyor.
Söz konusu desteğin 67 bin 302 kronluk bölümü ayrılış sırasında, kalan 100 bin 956 kronluk kısmı ise genel uygulamada ülkelerine dönüşten bir yıl sonra ödeniyor.
Program kapsamında kişisel eşyaların taşınması, mesleki ekipman, sağlık sigortası ve seyahat giderleri için de şartlara bağlı ek destekler bulunuyor.
Öte yandan 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle Türkiye, Suriye, Afganistan ve Irak'ın da aralarında bulunduğu belirli ülkelerden gelen ve uygunluk koşullarını sağlayan kişilere 50 bin Danimarka kronu tutarında ilave yardım imkânı getirildi.
Bu ek destek, başvuru tarihi ve yasal statü gibi koşullara bağlı olarak uygulanıyor. Dolayısıyla Danimarka'daki her sığınmacıya aynı tutarda ve tek seferde nakit para ödendiği yönündeki değerlendirmeler gerçeği tam olarak yansıtmıyor.
Bir yıl içinde geri dönme hakkı var mı?
Danimarka'daki uygulamanın dikkat çeken ayrıntılarından biri de belirli mülteci statülerindeki kişilere tanınan geri dönüş kararından vazgeçme hakkı.
İlgili koşulları karşılayan kişiler, ülkelerine döndükten sonra genellikle 12 ay içerisinde Danimarka'ya yeniden dönebilme hakkından yararlanabiliyor.
Ancak bu hak bütün göçmenler için geçerli değil. Kişinin oturum statüsü ve tabi olduğu yasal düzenlemeler belirleyici oluyor.
Ayrıca kararından vazgeçerek Danimarka'ya dönen kişilerden, geri dönüş kapsamında aldıkları mali desteklerin iadesi istenebiliyor.
Bu nedenle uygulama yalnızca nakit ödeme sağlayan bir program olarak değil, oturum hakları ve geri ödeme yükümlülükleriyle birlikte değerlendirilmesi gereken bir sistem olarak öne çıkıyor.
Türkiye'de ülkesine dönmek isteyen mültecilere hangi destekler veriliyor?
Danimarka'daki mali teşviklerin gündeme gelmesiyle Türkiye'de uygulanan gönüllü geri dönüş mekanizması da merak edilmeye başlandı.
Türkiye'de özellikle geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin ülkelerine geri dönüşleri, Göç İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülen işlemler çerçevesinde gerçekleştiriliyor.
Gönüllü geri dönmek isteyen kişiler, randevu sistemi üzerinden başvuru yaparak kayıtlı bulundukları ildeki İl Göç İdaresi Müdürlüğüne müracaat edebiliyor.
Başvuru sürecinde kişinin geri dönme kararının kendi özgür iradesine dayanıp dayanmadığı değerlendiriliyor. Gerekli kontrollerin ardından gönüllü geri dönüş formu ve sınır kapısına ulaşım için yol izin belgesi düzenleniyor.
Türkiye'de Danimarka'daki gibi herkese yönelik sabit tutarlı, yüksek meblağlı bir geri dönüş ödemesi bulunmuyor.
Bununla birlikte Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin (UNHCR) yayımladığı bilgilere göre, belirli kriterleri karşılayan kişiler gönüllü geri dönüş sürecinde nakdi yardım ve ücretsiz hukuki destek olanakları hakkında bilgilendirilebiliyor.
Sağlanabilecek yardımlar kişinin durumuna, başvuru koşullarına ve ilgili destek programlarının kapsamına göre değişiklik gösterebiliyor.
Gönüllü geri dönüş işlemleri ücretsiz yürütülürken, başvuru yapan kişilerin yararlanabilecekleri destekleri İl Göç İdaresi Müdürlüğünden öğrenmeleri gerekiyor.
Öte yandan Türkiye'de geçici koruma kapsamındaki bir kişinin gönüllü olarak Suriye'ye dönmesiyle mevcut geçici koruma statüsü sona eriyor. Daha sonra Türkiye'ye yeniden dönmek isteyenlerin statülerinin değerlendirilmesi ise ilgili makamların incelemesine bağlı bulunuyor.
Böylece Danimarka ve Türkiye'nin gönüllü geri dönüş uygulamaları arasındaki temel fark, mali desteklerin yapısı ve geri dönüş sonrasındaki yasal haklar üzerinden ortaya çıkıyor. Her iki ülkede de sağlanabilecek imkânlar kişinin statüsüne ve gerekli şartları karşılamasına göre belirleniyor.
