Kiracıların depozitolarını sorunsuz şekilde geri alabilmeleri için öncelikle kira sözleşmesinin sona ermesi ve konutun ev sahibine usulüne uygun biçimde teslim edilmesi gerekiyor. Bu süreçte yalnızca evi boşaltmak ve anahtarı bırakmak yeterli olmayabilir. Olası uyuşmazlıkların önüne geçmek için anahtar tesliminin yazılı olarak belgelenmesi, evin mevcut durumunun fotoğraf ve videolarla kayıt altına alınması önem taşıyor.
Teslim tutanağı hazırlanması, hem evin hangi durumda bırakıldığını göstermesi hem de sonradan ortaya çıkabilecek hasar iddialarının değerlendirilmesi açısından kiracıya avantaj sağlayabiliyor.
DEPOZİTODAN HANGİ DURUMLARDA KESİNTİ YAPILABİLİR?
Türk Borçlar Kanunu'na göre kiracı, kiraladığı konutu sözleşmeye uygun şekilde kullanmak ve teslim aldığı hâliyle geri vermekle yükümlü. Ancak normal kullanım sonucunda ortaya çıkan eskime ve yıpranmalar nedeniyle kiracıdan sorumluluk talep edilemiyor.
Örneğin uzun süreli kullanım nedeniyle duvar boyasının solması veya konutta olağan yıpranmaların meydana gelmesi, tek başına depozitodan kesinti yapılmasını haklı kılmayabilir.
Buna karşılık kiracının neden olduğu kırıklar, olağan kullanımı aşan hasarlar ve ödenmemiş kira borçları, koşullara ve kanıtlara göre depozitodan kesinti yapılmasına dayanak oluşturabilir. Ev sahibinin talep ettiği kesintinin somut bir gerekçeye dayanması önem taşıyor.
Ayrıca ev sahibinin, teslim sırasında olağan incelemeyle fark edilebilen eksiklikleri ve hasarları kural olarak hemen yazılı şekilde kiracıya bildirmesi gerekiyor. Gizli ayıplar ve teslim sırasında fark edilmesi mümkün olmayan sorunlar ise ayrıca değerlendiriliyor.
DEPOZİTO EN FAZLA KAÇ AYLIK KİRA OLABİLİR?
Konut ve çatılı iş yeri kiralarında güvence bedelinin üst sınırı, Türk Borçlar Kanunu'nun 342'nci maddesi kapsamında üç aylık kira bedeli olarak belirleniyor. Para olarak verilen depozitonun kanunda öngörülen şartlara uygun şekilde bankada tutulması gerekiyor.
Depozitonun bankada güvence olarak bulundurulduğu durumlarda iade süreci de belirli kurallara tabi. Banka, güvence bedelini tarafların rızası veya kanunda belirtilen kesinleşmiş icra takibi ya da mahkeme kararı gibi koşullar çerçevesinde serbest bırakabiliyor.
Ev sahibinin, kira sözleşmesinin sona ermesinden itibaren üç ay içinde kiracıya karşı dava açtığını veya icra ya da iflas yoluyla takibe giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmemesi hâlinde kiracı, kanundaki şartlar doğrultusunda depozitonun geri verilmesini bankadan talep edebiliyor.
Ancak bu süre, her durumda ev sahibinin depozitoyu üç ay içinde doğrudan kiracıya ödemesi gerektiği şeklinde değerlendirilmemeli. İade sürecinde depozitonun nasıl tutulduğu ve taraflar arasındaki hukuki durum belirleyici oluyor.
EV SAHİBİ DEPOZİTOYU GERİ VERMEZSE NE YAPILMALI?
Kiracı, evde kendi sorumluluğunda bir hasar veya ödenmemiş borç bulunmadığını düşünmesine rağmen depozitosunu alamıyorsa öncelikle ev sahibine yazılı olarak başvurabilir. Bu başvuruda depozitonun iadesi talep edilmeli ve varsa kesintilerin gerekçesi sorulmalı.
Uyuşmazlık yaşanması durumunda kira sözleşmesi, depozito ödeme dekontu, anahtar teslim tutanağı, fotoğraflar ve taraflar arasındaki yazışmalar önemli deliller arasında yer alıyor.
Taraflar anlaşmaya varamazsa konut kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, kural olarak dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulması gerekiyor. Arabuluculukta sonuç alınamaması hâlinde yasal yollara başvurulabiliyor.
Kiracıların taşınma öncesinde evi belgelemeleri, anahtar teslimini kayıt altına almaları ve depozito iadesini yazılı olarak istemeleri olası maddi kayıpların önüne geçilmesine yardımcı olabilir. Ev sahibinin yaptığı kesintilerin hangi gerekçeye dayandığını öğrenmek ve belgeleri saklamak da hak arama sürecinde büyük önem taşıyor.
