Türkiye'de kiralık konutların tahliyesi sırasında ev sahipleri ile kiracılar arasında boya ve badana masrafları nedeniyle anlaşmazlıklar yaşanabiliyor.
Bazı ev sahipleri, kiracıdan evi teslim etmeden önce yeniden boyatmasını isterken, kiracılar ise bu masrafın kendilerine ait olup olmadığını merak ediyor.
Peki, kiracı evden çıkarken boya yaptırmak zorunda mı? Ev sahibi boya masrafını depozitodan kesebilir mi?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 334. maddesi ve Yargıtay kararları, bu konuda normal kullanım sonucu oluşan yıpranma ile kötü kullanım nedeniyle meydana gelen zararlar arasında ayrım yapıyor.
Kiracı evden çıkarken boya yaptırmak zorunda mı?
Türk Borçlar Kanunu'nun 334. maddesine göre kiracı, kiraladığı taşınmazı sözleşme sonunda teslim aldığı duruma uygun şekilde geri vermekle yükümlü.
Ancak aynı maddede, sözleşmeye uygun kullanımdan kaynaklanan eskime ve bozulmalardan kiracının sorumlu olmadığı açıkça düzenleniyor.
Buna göre duvar boyasının zaman içinde solması, renginin eskimesi veya olağan kullanım sonucunda yıpranması tek başına kiracıya boya yaptırma yükümlülüğü getirmiyor.
Öte yandan duvarlara olağan kullanımı aşan zarar verilmesi, geniş çaplı hasar oluşturulması veya izinsiz müdahaleler nedeniyle taşınmazın zarar görmesi durumunda kiracının sorumluluğu gündeme gelebiliyor.
Bu tür anlaşmazlıklarda kira sözleşmesinin içeriği, evin teslim alındığı durum, kullanım süresi ve hasarın nasıl meydana geldiği önem taşıyor.
Yargıtay'ın boya ve badana kararı ne diyor?
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 1 Aralık 2021 tarihli, 2021/7613 esas ve 2021/12348 karar sayılı ilamı, kira ilişkisinin sona ermesinin ardından talep edilen zararların değerlendirilmesine ilişkin önemli ayrıntılar içeriyor.
Karara konu dosyada, ev sahibinin talep ettiği boya ve badana masrafının kötü kullanımdan kaynaklandığı yeterince ortaya konulamadı.
Yargıtay, boya ve badana masraflarının kural olarak normal kullanım sonucu ortaya çıkabildiğini değerlendirirken, sözleşmede tahliye sırasında boya yenilenmesine ilişkin bir hüküm bulunmamasını da dikkate aldı.
Söz konusu yargılama sürecinde, boya ve badana giderlerinin kötü kullanım olarak kabul edilmesine yeterli açıklama bulunmadığı için bu masrafın kiracıya yüklenmesi uygun görülmedi.
Kararda ayrıca diğer hasar kalemleri bakımından taşınmazın kullanım süresine bağlı yıpranma payının da hesaba katılması gerektiği vurgulandı.
Bu değerlendirme, evin yeniden boyanmasının gerekli olmasının tek başına masrafın kiracıya ait olduğunu göstermediğini ortaya koyuyor.
Bununla birlikte boya yaptırılmasına ilişkin özel sözleşme hükümleri ve somut hasarlar, her uyuşmazlığın koşullarına göre ayrıca değerlendirilmek zorunda.
Ev sahibi depozitodan boya masrafını kesebilir mi?
Kiracıların en çok merak ettiği konulardan biri de tahliye sırasında ödenmiş depozitonun iadesi.
Ev sahibi, yalnızca boyanın zamanla eski görünmesini gerekçe göstererek kiracıdan otomatik olarak boya masrafı talep edemiyor.
Ancak kiracının neden olduğu ve olağan kullanımı aşan zararların somut olarak belirlenmesi halinde tazminat talebi söz konusu olabiliyor.
Türk Borçlar Kanunu'nun 342. maddesi, konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedelinin üç aylık kira tutarını aşamayacağını düzenliyor. Bankaya yatırılan güvencenin iadesinde de kanunda belirtilen özel koşullar uygulanıyor.
Ayrıca Kanun'un 335. maddesi uyarınca ev sahibinin, taşınmazı geri alırken kiracının sorumlu olduğunu düşündüğü açık eksiklik ve hasarları gecikmeden yazılı olarak bildirmesi gerekiyor.
Bu nedenle tahliye sırasında hasarların fotoğraflarla belgelenmesi, anahtar teslim tutanağı hazırlanması ve tarafların yazılı kayıt tutması büyük önem taşıyor.
Boya masrafı veya depozitonun iadesi konusunda anlaşmazlık yaşanması halinde, ilgili kira uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulması gerekiyor.
Sonuç olarak kiracının evden çıkarken her durumda boya ve badana yaptırması zorunlu değil. Normal kullanımdan kaynaklanan yıpranmalar kiracıya yüklenemezken, kötü kullanım sonucu meydana gelen zararlar için somut olayın koşullarına göre tazminat istenebiliyor.
