İzmir'in turizm merkezi Çeşme, bu kez denizi ve plajlarıyla değil, kilogram fiyatı altınla yarışan tarımsal ürünüyle gündeme geldi. Bölgede yetiştirilen ve coğrafi işaret tescili bulunan damla sakızı, zahmetli üretim süreci ve sınırlı miktarda elde edilmesi nedeniyle yüksek fiyatlardan alıcı buluyor.
Haziran sonu ve temmuz başında ağaç gövdelerine açılan çiziklerden sızan reçineler, yaz boyunca kuruyarak hasada hazır hale geliyor. Üreticiler tarafından tek tek toplanan damla sakızları, uzun süren temizleme işlemlerinin ardından satışa sunuluyor.
Çeşme'de kilogramı 45 bin ile 50 bin lira arasında değişen damla sakızı, özellikle gıda ve kozmetik sektörlerinde yoğun ilgi görüyor. Üreticiler ise yeni dikilen fidanlarla birlikte önümüzdeki yıllarda hem üretim miktarını artırmayı hem de ithalata olan bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.
KİLOSU 50 BİN LİRA! HASADI AYLARCA SÜRÜYOR
Çeşme'de damla sakızı üretimi, sabır ve yoğun emek gerektiren aşamalardan oluşuyor. Ağaçların gövdelerine yaz başında açılan küçük çizikler sayesinde dışarı çıkan reçine, yaklaşık 2 ila 2,5 aylık sürede damlalar halinde sertleşiyor.
Eylül ayının ortalarından itibaren toplanmaya hazır hale gelen sakızlar, ağaç gövdelerinden ve önceden hazırlanan zeminlerden büyük bir dikkatle alınıyor.
Hasadın ardından başlayan temizleme aşaması da en az üretim kadar zahmetli ilerliyor. Ham sakızlar üzerindeki toprak, yaprak ve diğer kalıntılar ayıklanarak ürün pazara uygun hale getiriliyor.
Yaklaşık 1 ila 1,5 ay sürebilen bu işlemler bazı üreticilerde aralık ayına kadar devam edebiliyor.
Damla sakızının yüksek fiyatında sınırlı üretim miktarının yanı sıra yoğun işçilik ve uzun hazırlık süreci de etkili oluyor.
50 BİN YENİ AĞAÇ DİKİLDİ: HEDEF YILLIK 2 TON ÜRETİM
Çeşme'de geçmiş yıllarda azalma gösteren sakız ağacı varlığını yeniden artırmak amacıyla yürütülen çalışmalar, üreticilerin geleceğe yönelik beklentilerini yükseltti.
Bölge üreticilerinden Hasan Ege Tütüncüoğlu'nun verdiği bilgilere göre, 2020 yılından itibaren Tarım ve Orman Bakanlığı ile üreticilerin katkılarıyla yaklaşık 50 bin yeni sakız ağacı toprakla buluşturuldu.
Çeşme'de yaklaşık bin dönümlük alanda sürdürülen üretimde yıllık damla sakızı miktarı şimdilik 100 kilogram seviyesinde bulunuyor.
Tütüncüoğlu, yeni dikilen ağaçların verimli hale gelmesiyle üretimin önümüzdeki 5 yıl içerisinde 1,5 ila 2 tona kadar yükselebileceğini belirtti.
Artan üretimin Türkiye'nin yurt dışından satın aldığı damla sakızı miktarını azaltabileceğini dile getiren Tütüncüoğlu, ilçede yeni tarım alanları oluşturmanın ise kolay olmadığını vurguladı.
Turizm yatırımları nedeniyle arazi değerlerinin yüksek olduğu Çeşme'de sakız ağacı yetiştirilebilecek uygun alanların sınırlı olması, üretimin genişlemesinin önündeki önemli sorunlardan biri olarak gösteriliyor.
DAMLA SAKIZI NEDEN BU KADAR DEĞERLİ? NERELERDE KULLANILIYOR?
Akdeniz iklimine uyum sağlayan sakız ağaçlarından elde edilen aromatik reçine, özellikle Çeşme ve Yunanistan'ın Sakız Adası'nda geleneksel yöntemlerle üretiliyor.
Ürünün kendine özgü aromasının oluşmasında bölgenin iklimi, denizden esen rüzgârları, güneşlenme süresi ve toprak özellikleri önemli rol oynuyor.
Çeşme Damla Sakızı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 15 Nisan 2024 tarihinde coğrafi işaretle tescil edilerek koruma altına alındı.
Damla sakızı özellikle lokum, dondurma, tatlı ve çeşitli içeceklerin üretiminde aroma verici olarak kullanılıyor. Bunun yanında kozmetik ürünlerinde ve bazı farmasötik formülasyonlarda da değerlendiriliyor.
Geleneksel kullanımının yanı sıra damla sakızının antioksidan, antimikrobiyal ve sindirim sistemi üzerindeki olası etkileri bilimsel araştırmalara konu oluyor. Ancak bu çalışmalar, ürünün reflü, ülser, astım veya diğer hastalıkları tek başına tedavi ettiğini göstermiyor.
Çeşme'de üretim kapasitesinin artırılmasıyla birlikte coğrafi işaretli damla sakızının hem bölge ekonomisine hem de katma değerli tarımsal üretime daha fazla katkı sağlaması bekleniyor.
