Türkiye'de genelevlerin hukuki statüsünü ilgilendiren önemli bir gelişme yaşandı. Anayasa Mahkemesi, 1930 yılından bu yana yürürlükte bulunan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesine ilişkin iptal kararı verdi.
16 Temmuz 2026 tarihinde alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli ve 33433 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
Yüksek Mahkeme, genelevlerin devlet denetiminde faaliyet göstermesine imkân sağlayan düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğuna hükmetti.
Kararın gerekçesinde, insan onurunun korunması ile bireylerin maddi ve manevi varlıklarını geliştirme hakkının devlet tarafından güvence altına alınması gerektiği vurgulandı.
96 YILLIK KANUN HÜKMÜNE İPTAL KARARI
Anayasa Mahkemesinin değerlendirdiği düzenleme, 24 Nisan 1930 tarihinde kabul edilen 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesinde yer alıyordu.
Söz konusu madde, Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına genelevlerle ilgili kuralları ve cinsel yolla bulaşan hastalıkların yayılmasını önlemeye yönelik tedbirleri ortaklaşa belirleme yetkisi tanıyordu.
Düzenleme aynı zamanda genelevlerin ve bu kapsamda değerlendirilen kişilerin tabi olacağı esasların belirlenmesine hukuki dayanak oluşturuyordu.
Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, Mardin 3. İdare Mahkemesi ve Danıştay Dördüncü Dairesinin başvuruları üzerine ilgili hüküm Anayasa Mahkemesinin gündemine taşındı.
Yapılan incelemede, 128. maddenin birinci fıkrasındaki ilk cümle Anayasa'nın 5. ve 17. maddelerine aykırı bulunarak iptal edildi.
İlk cümlenin kaldırılması nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan ikinci cümlenin de iptaline hükmedildi.
Karar, Anayasa Mahkemesi üyelerinin oy birliğiyle alındı.
AYM'DEN İNSAN ONURUNA VURGU
Yüksek Mahkemenin gerekçeli kararında, fuhşun yalnızca bireysel tercihler üzerinden değerlendirilemeyeceği, ekonomik ve toplumsal koşulların da dikkate alınması gerektiği ifade edildi.
Özellikle yoksulluk, fırsat eşitsizliği, ekonomik çaresizlik ve çeşitli istismar biçimlerinin kişileri fuhşa yöneltebileceğine dikkat çekildi.
Anayasa Mahkemesi, devlet gözetiminde gerçekleştirilen bir faaliyetin yasal düzenlemeye dayanmasının, söz konusu faaliyeti insan onuruyla bağdaşır hale getirmeyeceğini değerlendirdi.
Mahkeme, devletin temel sorumluluğunun kişileri fuhşa yönelten koşullarla mücadele etmek olduğunu belirtti.
Bu kapsamda vatandaşların ekonomik ve sosyal sorunlar nedeniyle fuhşa mecbur kalmalarının önlenmesi, etkili sosyal politikalar geliştirilmesi ve insan ticaretiyle mücadele edilmesi gerektiği vurgulandı.
Ayrıca fuhşa aracılık eden kişi ve suç örgütlerine karşı etkin önlemler alınmasının önemine işaret edildi.
Kararda, yetişkin bireylerin kendi rızalarıyla fuhuş yapmasının Türk hukukunda tek başına suç olarak kabul edilmediği de hatırlatıldı.
Buna karşılık insan ticareti, kişileri fuhşa zorlama, fuhşa teşvik etme, aracılık etme ve yer temin etme gibi eylemlerin suç kapsamında düzenlendiği belirtildi.
GENELEVLER KAPATILACAK MI?
Anayasa Mahkemesinin iptal kararının ardından Türkiye'deki genelevlerin geleceği de merak konusu oldu.
Yüksek Mahkeme, kararın yürürlüğe girmesi için ileri bir tarih belirlemedi.
Bu nedenle ilgili kanun hükmü, kararın 17 Kasım 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla yürürlükten kalktı.
Ancak kararda, mevcut genelevlerin tamamının kapatılacağına veya faaliyetlerin hangi yöntemle sonlandırılacağına ilişkin doğrudan bir hüküm bulunmuyor.
İptal edilen düzenleme, genelevlerin devlet gözetimi ve denetimi altında faaliyet göstermesinin kanuni dayanağını oluşturuyordu.
Bu hükmün yürürlükten kalkmasının ardından mevcut idari düzenlemelerin uygulanma biçimi ve faaliyet gösteren işletmelerin hukuki statüsü konusunda yeni değerlendirmeler yapılması gündeme gelebilecek.
Ancak bu konuda henüz kesinleşmiş yeni bir uygulama takvimi açıklanmadı.
Yasal düzenleme ihtiyacının doğması halinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin atacağı adımlar belirleyici olacak.
Anayasa Mahkemesinin 96 yıllık düzenlemeyi iptal etmesiyle genelevlerin devlet denetiminde faaliyet göstermesine ilişkin hukuki dayanak ortadan kalkarken, kararın mevcut işletmelere nasıl yansıyacağına ilişkin belirsizlik sürüyor.



